Column: Wéér een woondebat

Wonen stond opnieuw uitgebreid op de agenda van Provinciale Staten. We hebben gedebatteerd over cijfers, plannen en ambities, en over de vraag hoe we de druk op de woningmarkt echt kunnen verlichten. Het is een belangrijk thema, want het woningtekort is ongekend groot. De provincies hebben in de nieuwe wet ‘regie volkshuisvesting’ een belangrijke taak. Tegelijk is het debat over wonen inmiddels vertrouwd: de afgelopen jaren zijn er al heel wat ideeën gedeeld, moties ingediend en actieplannen opgetuigd, in aanloop naar deze nieuwe provinciale taak.

Juist daarom is onze inzet helder: het komt nu aan op uitvoering en rolvastheid. Niet weer een stapel nieuwe acties, instrumenten of concepten. Natuurlijk zijn goede ideeën welkom, maar we moeten eerlijk zijn: extra plannen op papier leveren pas iets op als ze leiden tot versnelling in de praktijk. Gemeenten, corporaties en bouwers hebben nu vooral behoefte aan ruimte, duidelijkheid en tempo. Als alles prioriteit is, wordt uiteindelijk niets gerealiseerd.

In het debat hebben we opnieuw onderstreept hoe belangrijk maatwerk is. De woningbehoefte verschilt per regio en per gemeente; één harde norm past niet overal. Maatwerk is geen vrijbrief om minder te doen, maar juist een manier om doelen realistischer en sneller te halen, mits het gestoeld is op aantoonbare behoefte. Tegelijk zien we dat veel stoplichten op rood staan: stikstof, netcongestie, ruimteclaims en ambtelijke capaciteit beperken de mogelijkheden en vertragen projecten.

Daar komt bij dat het financiële fundament wankel is. Zonder zekerheid over de financiering van de ‘onrendabele top’ blijft te veel woningbouw hangen in de planfase. De onrendabele top is het bedrag waarmee de kosten van een woningbouwproject hoger zijn dan de opbrengsten, waardoor het project zonder subsidie of extra financiering niet rond te rekenen is, en dat speelt extra bij een hoog percentage sociale huur (door het Rijk opgelegd!) omdat de opbrengsten (huur) lager zijn dan bij duurdere segmenten. We spreken hier al snel over een tekort van circa 1,5 miljard euro, alleen al in onze provincie. Dat is niet iets wat de provincie even kan bijpassen. Den Haag zal met structurele middelen en heldere randvoorwaarden moeten komen. Wonen is een prachtig onderwerp, maar de provincie een grotere rol geven is op zichzelf geen oplossing. Bouwen, minder bureaucratie én Haagse daadkracht zijn nu nodig.

Harm Jan Polinder